Spreuk Dagopening 14 maart

Kate

PCS Senior
Hier wil niemand zich in herkennen!

"Waar komt klikspaan vandaan?"
Een klikspaan is iemand die dingen over andere mensen vertelt, die deze niet verteld wilden hebben. En de klikspaan weet ook altijd dat zijn mededelingen niet in dank afgenomen worden.

Er is een bekend Nederlands kinderliedje, waarvan de eerste regels luiden: "Klikspaan, boterspaan, je mag niet door mijn straatje gaan". En het woord klikspaan komt nog vaker in de literatuur voor, oa. als schuilnaam van de Leidse schrijver Johannes Kneppelhout (1814-1885).

Maar waar komt het woord vandaan? Het eerste deel komt van het woord 'klikken'. Daar kennen we 2 betekenissen van: 'een klappend geluid laten horen' en ook 'doorvertellen, verraden'.
Een klikspaan is dus iemand (vooral een kind) die een geheim verklapt, een verklikker.

Het tweede deel, 'spaan', verwijst naar een voorwerp dat bestaat uit een blad en een steel. En wat dat woord hier nu doet, dat is niet echt duidelijk. En als iets niet helemaal duidelijk is, ontstaan er subiet meerdere theorieën! Eén daarvan gaat er van uit dat het woord klikspaan (dat in de 17e eeuw opeens opdook), ontstaan is door de verwarring van twee woorden: kliksteen en klapspaan. Deze beide woorden werden nl. al sinds de 16e eeuw gebruikt in de betekenis van verklikker!

De klapspaan was oorspronkelijk een spaan waarmee een melaatse zijn komst aankondigde door een klappend geluid te maken. Men ging daarna het woord ook figuurlijk gebruiken voor een mond of een tong. En, omdat klappen ook babbelen, klikken betekende, ook voor iemand die zijn mond niet kon houden.
Kliksteen
betekende 'verklikker' en dan vooral als 'geheime informant van de politie'. Waar het deel steen hier vandaan komt, weten we niet.

En tot slot kwamen klapspaan en kliksteen samen in klikspaan!


Bron: het boekje 'Waar komt suikerspin vandaan', geschreven door het Instituut voor de Nederlandse Taal en het Genootschap Onze Taal.
 

Abraham54

Admin
Ondersteuning
Klikspaan, boterspaan - Nederlandse kinderliedjes

 

Kate

PCS Senior
Leuk, hoor! Bekende liedjes voor me, en de filmpjes zijn leuk getekend!
 

Kate

PCS Senior
Het is toch wel erg leuk om te zien dat mijn Dagopeningen een soort fanclub hebben! Ze worden gelezen, van een opgestoken duim voorzien als ze dat verdienen, en er worden nog bijlagen toegevoegd. Hoe lang geleden is het al dat ik met het topic Taalkennis begon en ook toen werd dat goed ontvangen. Ik herinner me nog de taaltoets over het rijk van Piep en ook die vond ik heel leuk om te maken.
Zolang er maar onderwerpen zijn, hou ik vol!
 
Laatst bewerkt:
Bovenaan Onderaan