Spreuk Dagopening 9 november

Kate

Enthousiast
Gewaardeerd lid
#1
Hoe zit het met al die bakken?

"Past voorbaks bij achterbaks?"
Als iemand achterbaks genoemd wordt, dan vindt men hem stiekem. Maar waarom zeggen we nou nooit eens tegen iemand: 'wat ben jij een leuke voorbakse persoon!' Hoe zit dat in elkaar?

In het Middelnederlands betekende 'bak': 'rug'., net als het Engelse 'back'. En dan valt er al iets op zijn plaats: achterbaks zegt letterlijk: achter de rug van iemand. En dat bak zien we ook terug in bakboord, want dat is de linkerzijde van het schip, waar de stuurman vroeger met zijn rug naar toe stond!

Al vroeg kreeg het woord achterbaks ook een figuurlijke betekenis: stiekem, zonder dat iemand het merkt, buiten iemand om. Het oudste voorbeeld van de figuurlijke betekenis stamt uit de 15e eeuw!

Omdat je rug nu eenmaal alleen maar aan de achterkant van je lichaam zit, is het moeilijk om te zeggen dat er iets vóór zit. En daarom heeft het woord voorbaks nooit bestaan.
Maar je kunt wel zeggen dat iemand 'rondborstig' is, en dan in de betekenis van oprecht, openhartig. In letterlijke zin is het heel iets anders en dus moet je goed oppassen tegen wie je het zegt!


Bron: het boekje 'Waar komt pindakaas vandaan', gebundeld door het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) en het Genootschap Onze Taal.
 
Bovenaan Onderaan