Taal, een beetje uitgebreid

Kate

PCF Ambassadrice
Medewerker
#41
Voordat ik aan deel 4b ga beginnen, zie ik dat er bij de apostrof iets is vergeten. Als ik de voorbeelden noem, is dat waarschijnlijk al duidelijk genoeg. We schrijven 's avonds, omdat des avonds veel te lang en te deftig is. en we zeggen 't is, en heel soms het is. Hier zorgt de apostrof er voor dat spreken en schrijven dicht bij elkaar komen. In boeken wordt 't is gebruikt als we de spreektaal opschrijven, maar het is komt dan weer in de rest van het boek voor.

En nu dan de komma. En om te beginnen: er zijn 2 soorten. Zou je niet zeggen, nietwaar? De 1e soort is de grammaticale komma en hoewel ik hem doodgewoon vind bij het schrijven, is dat lang niet bij iedereen.
Een voorbeeld: Dit bordje pap is voor kleine, magere jongetjes. Als je in die zin de komma zet, is de pap voor kleine knulletjes, maar....ze moeten ook nog mager zijn! Zielig!
Maar zonder komma staat er 'kleine magere jongetjes' en nu betekent het dat alle kleine jochies ook nog mager zijn!

De 2e soort is de leeskomma. Hier zijn veel lange uitlegzinnen bij, maar die zullen ons een zorg zijn. Als je het belangrijkste principe maar weet. De belangrijkste vind ik de komma, die 2 aan elkaar geplakte zinnen scheidt.
Een voorbeeld: Kees loopt altijd op blote voeten, maar hij heeft nog niet in een spijker getrapt! Dit zijn 2 zinnen die je allebei gewoon los kunt zeggen zonder dat iemand je gek aan kijkt. Maar als je er door plakken 1 zin van maakt, laat de komma zien dat het er eigenlijk 2 zijn.
Het volgende voorbeeld vind ik altijd weer mooi. Hier moet je eigenlijk even adem halen bij de komma, want als je dat niet doet, staat er iets heel geks.
Te koop: een mooie koe, geeft per dag 12 liter melk, en een lief kalfje. Probeer het eens door gewoon door te lezen en niet te wachten bij de komma! En dan denk je: die arme arme koe!!! Weer maakt de komma het verschil, en als je het uitspreekt, wacht je even bij de komma.

Hier, bij het volgende, worden de komma's gebruikt om een( kleine) toevoeging in je zin aan te brengen: Wilt u, zo mogelijk binnen 2 dagen, een gefundeerd oordeel geven?
En dan de klapper van het kommafeest. Twee gelijke zinnen, maar door het plaatsen van de komma's, zijn het 2 verschillende uitspraken, waardoor het belang van de komma als leesteken nog eens duidelijk gemaakt wordt!!
De meester zei, de jongen is dom!
De meester, zei de jongen, is dom!

wordt vervolgd!
 

Kate

PCF Ambassadrice
Medewerker
#43
Oei we krijgen hier les van ons kate haha, ik heb dat ook eens opgezocht wat ze hier in de gemeente waar ik woon spraken jaren terug
Boodschappen doen Komischen doen
daar komt niets van in mei gat zai bakker
dat kan je nooit raden da kende noeit ni groin
doen alsof men van niets weet van kroemenaus gebauren
Dat zijn de leuke dingen van dit topic! Ik zal aan het eind (als dat er tenminste ooit aan zit!) die leuke Belgische zinnen bij elkaar zetten!
 

Kate

PCF Ambassadrice
Medewerker
#44
En daar gaan we weer, nu met deel 4c.
Maar eerst las ik nog ergens iets dat bij de komma hoort. Het is iets dat eigenlijk vanzelfsprekend is, maar je weet maar nooit, dus houd ik het niet geheim!
Achter een komma komt nl. altijd een spatie. En dat is dan het ademhalingsmoment, waarbij je even uitrust (echt maar even!!) en waardoor de zin én de bedoeling van de spreker verduidelijkt wordt.

En dan nu de puntkomma. Als je een zin afsluit met een punt, dan is het klaar en uit. En als je in je zin een komma zet, dan wordt er nog meer verwacht.
Maar wat nu als je twijfelt of je zin wel af is, of dat je er nog meer aan wilt toevoegen. Nou, dan zet je gewoon een ; dus een puntkomma. Maar......dat houdt dan wel in dat er nog iets achter gaat zetten!!

Hier komt de dubbele punt in het beeld. Achter de dubbele punt komt altijd een opsomming of een uitleg. Pietje heeft 300 spelletjes: En als je dit schrijft, maak dan je borst maar nat, want nu zit iedereen te wachten op de lijst van 300 spelletjes! Hier is de dubbele punt een beetje gevaarlijk en uitnodigend. Na zo'n dubbele punt komt nooit een hoofdletter, behalve als je een hele zin citeert.
Een voorbeeld van de beide gevallen. Tom deed 's avonds altijd hetzelfde: eten, afwassen, tv kijken en dan naar bed. Maar nu komt het citaat van een hele zin. Tom heeft gezegd: "En ik zou wel eens wat anders willen doen dan steeds hetzelfde!"

!!!!!!!!!!Voordat ik weer een deel begin, nog even dit. Je moet dit niet als een taalcursus zien!! Wie het leuk vindt, die leest het. En je kunt het altijd nog als een naslagwerk gebruiken als je je eerste roman gaat schrijven! Wie weet wat voor beroemde schrijver er nog bij Piep zit! Ik bied me meteen aan als redacteur, want dan is de tekst het eerste voor mij en dat lijkt me wel wat.
 

Swake

Moderator
Medewerker
#45
Doe maar lekker door Kate met je cursus . Volgende cursus , zomaar een ideetje , de tijden .
Tegenwoordige tijd , verleden tijd , toekomstige tijd is nog makkelijk . Maar dan heb je de voltooid tegenwoordige tijd en de onvoltooid tegenwoordige tijd .De voltooid verleden tijd en de onvoltooid verleden tijd .
 
Leuk bevonden: Kate

Kate

PCF Ambassadrice
Medewerker
#46
Ja ja, en wanneer is het mijn tijd? Wil je dat allemaal weten? Dat wordt dus toch een roman! Ik ben blij dat je het leuk vindt, Swake!
 

Kate

PCF Ambassadrice
Medewerker
#47
En ja hoor, hier is deel 4d. Ik heb weer wat bij elkaar gesprokkeld en...... wie zin heeft, die leest het.

We beginnen dit keer maar lekker gemakkelijk: de punt. Daar is echt niet veel over te zeggen. Ik weet maar 3 belangrijke dingen te noemen.
Ten eerste komt er aan het eind van een zin een punt. Ja, echt, niet te geloven, nietwaar?
Ten tweede staat er achter een afkorting een punt. Dus bijvoorbeeld wordt dan bijv. Met andere woorden kun je ook afkorten: m.a.w. en omdat het 3 woorden zijn, gebruik je 3 punten.
Het derde punt is vooral van belang voor diegenen onder ons die een fikse bankrekening hebben en het bedrag iedere dag even willen opschrijven! Want in bedragen van 5 cijfers of meer staat dan een punt om de duizendtallen aan te geven. Willen jullie dus allemaal hier goed op letten? Ik heb er persoonlijk geen last van.

We gaan over naar de aanhalingstekens. We kennen dus 2 soorten en op je toetsenbord staan ze ook apart. De enkele aanhalingstekens benadrukken een titel of een term. Voor een titel hoef ik geen voorbeeld te geven. Maar wel voor het woord term misschien. Dus hier komt het voorbeeld: Jan maakte heel veel taalfouten, en hij was dan ook niet bepaald een 'taalkundig wonder'.
De dubbele aanhalingstekens staan aan het begin en het einde van een citaat. In dit forum wemelt het van de citaten, lange en korte. Wij geven ze dan een andere kleur en de aanhalingstekens zijn vaak weg.
Als in een zin een citaat staat, gaan de andere leestekens gewoon door, dus komma's en punten moeten gewoon gezet worden!
Voorbeeld: Kate zegt telkens weer: "Wie zin heeft, leest het", maar dat spreekt toch vanzelf!
De dubbele punt, de komma en het uitroepteken blijven gewoon noodzakelijk, al zegt Kate nog veel meer voor heel veel citaten, want dat mens blijft schrijven!

Voor de volgende keer beloof ik de Taalfouten top 13, en dan hoeven jullie je alleen maar te verbazen!
 
Laatst bewerkt:

Kate

PCF Ambassadrice
Medewerker
#49
Rubensky, dit is geen spelfout, maar een taalfout: woord vergeten. Ik ga het verbeteren!
 

porrelaar

Bekend gezicht
#50
Want in bedragen van 5 cijfers of meer staat dan een punt om de duizendtallen aan te geven.
€ 1.287 Kate, hoeveel cijfers staan er in dit bedrag?

Ja ja, deze opmerking van porrelaar valt in de categorie mierenneuken... :p
Ik kon het niet laten; het viel me gewoon op.

Voor de volgende keer beloof ik de Taalfouten top 13, en dan hoeven jullie je alleen maar te verbazen!
Daar zie ik naar uit. Er zullen vast fouten bij zitten die ik ook wel eens maak. Dus kom maar op, juf Kate!
 

Rubensky

Moderator
Medewerker
#52
Rubensky, dit is geen spelfout, maar een taalfout: woord vergeten. Ik ga het verbeteren!
Dat ligt aan de manier waarop je het schrijft Kate. Het kan zowel een spel- als een taalfout zijn.

Je kan namelijk het volgende schrijven:

Jan maakte veel taalfouten, en hij was dan ook niet bepaald een 'taalkundig wonder'.
of
Jan maakte heel veel taalfouten, en hij was dan ook bepaald een 'taalkundig wonder'.
 

Kate

PCF Ambassadrice
Medewerker
#53
Dat ligt aan de manier waarop je het schrijft Kate. Het kan zowel een spel- als een taalfout zijn.

Je kan namelijk het volgende schrijven:

Jan maakte veel taalfouten, en hij was dan ook niet bepaald een 'taalkundig wonder'.
of
Jan maakte heel veel taalfouten, en hij was dan ook bepaald een 'taalkundig wonder'.
Rubensky, ik denk dat je een aantal dingen door elkaar haalt. Neem mijn zin er nog maar eens bij, en ga er geen andere zinnen van maken, want dan is het einde zoek en weet ik er vast nog wel meer. En je kunt er het woord niet er ook niet zo maar uit weglaten, want dan wordt de bedoeling van de zin heel anders. Jouw 2e zin is dus niet relevant.

Een spelfout is een fout die je maakt bij het spellen, dus als ik het woord heel verkeerd had geschreven, dan had ik het woord verkeerd gespeld en was het een spelfout.
Een taalfout is weer een ander soort fout. Je schrijft dan bijvoorbeeld een d als er dt moet staan, of je zegt :ik heb dat georven , in plaats van geerfd.
En een woord vergeten: dat is gewoon slordig en wordt alleen fout gerekend in een toets of op een examen. Je doet dan eigenlijk niet iets fout en de bedoeling van de zin verandert er niet door. En eigenlijk weet ik niet eens zeker of ik het woord veel vergeten was, of dat ik een tikfout maakte en van de v een h maakte.
 
Laatst bewerkt:

Kate

PCF Ambassadrice
Medewerker
#54
Porrelaar en Swake, ik vind jullie fantastisch! Want jullie hebben het heel goed begrepen, hebben er over nagedacht en gezien waar het verkeerd kan gaan. Mijn voorbeeld kwam uit een taalkundige leergang en die hebben jullie nu een beetje herzien. Goeie mop!
Maar Swake, er werd wel gesproken over duizendtallen onderscheiden, en als jij schrijft 1,287 dan zie ik geen duizendtal, maar wel een droevig beetje geld! Hier maakt de punt het duizendtal: 1.287,-
 
Laatst bewerkt:

Kate

PCF Ambassadrice
Medewerker
#55
Zo langzamerhand is het onderwerp van dit topic al knap achterhaald: Taal, een beetje uitgebreid! En dus brei ik er nog een deel 5a aan vast, met het eerste deel van de beloofde Taalfouten top 13!

En los daarvan zie ik in deze zin meteen iets waar ik nu soms heel stiekem om moet lachen en dat is het volgende.
Mijn oma heeft in haar leven heel wat af gebreid. Vlak na de oorlog was er nog weinig te krijgen om mee te breien en dus was katoen de hoofdmoot en kregen alle kleinkinderen katoenen broekjes, die steeds langer en groter werden tijdens het dragen! En dan slaakte mijn oma de verzuchting: "Kind, ik heb ze toch op maat gebrejen en dat zie je helemaal niet meer". Nu weten we het, nietwaar: breien, breide gebreid.
En zo weet iedereen natuurlijk ook dat het is: behangen, behangde, behangen. En niet: ik behing de kamer en samen hebben we hem behongen! Och, als schooljuf had je hiermee soms inwendig dikke pret, maar ik realiseerde me ook dat veel woorden en termen al jaar en dag in de familie waren en dat men rotsvast geloofde dat het goed gezegt werd. En het behang zat er niet minder mooi op!

Maar nu de Taalfouten top 13! Er wordt naar uit gekeken!

1. wanneer gebruik je als en wanneer gebruik je dan.
Voorbeeld: Kitty is net zo groot als Cindy. Er is sprake van gelijk zijn, dus even groot.
Maar : Jan heeft een beter cijfer dan zijn broer. Hier wordt een ongelijkheid aangeduid.

2. wanneer wordt kennen gebruikt en wanneer kunnen.
Voorbeeld: Ik ken mijn les. Of: Ik ken hem eigenlijk niet goed. Hierbij 'gebeurt' er iets in je hoofd en heb je je grijze cellen nodig.
Maar : Ik kan dansen. Of: Ik kan het best verkeerd vast gemaakt hebben. Hier wordt verteld dat je tot iets in staat bent, dat je het (wel of niet!) beheerst.
Vraag me niet waarom het volgende een feit is, maar het verkeerd gebruik maken van kennen en kunnen wordt door veel mensen als onverzorgd Nederlands gezien. En dus nog een tweetal voorbeelden van fout gebruik: Dat ken je wel zeggen, maar ik geloof je niet! En: Kees deed alsof hij Maartje kon. Het is jullie nu natuurlijk volkomen duidelijk waarom het fout is!

3. wanneer zeg je hen en wanneer zeg je hun .
Voorbeeld: Ik laat het besluit aan hen over. Hier wordt met het woordje hen een aantal personen bedoeld, terwijl aan een voorzetsel is.
Maar : Dat is hun besluit! Hier kun je het besluit als een bezit zien.
En er is nog een verschil.
Voorbeeld: Piet geeft hun een euro (tjonge, wat een bijdrage!). Hier kun je het veranderen in aan hen.
Maar : Ik ga met hen verder. Met is een voorzetsel en na een voorzetsel gebruiken we dus hen .

Dit is genoeg om niet meer te willen denken aan de andere 10 fouten! Maar voor wie ze toch wil lezen, komt de volgende keer het vervolg.
Voor de aardigheid en om te voorkomen dat jullie bij regel 3 al in slaap gesukkeld zijn, heb ik in deze bijdrage een koe van een taalfout gemaakt en zoek die dus maar op. Nee, er valt niets te winnen!
 
Laatst bewerkt:

porrelaar

Bekend gezicht
#56
dat het goed gezegt werd.
Ja, die fout viel me direct op, al bij de eerste lezing. Ik dacht toen nog dat je die fout per ongeluk had gemaakt, dus besloot ik niet te reageren. Iedereen maakt immers wel eens een foutje en andere forumleden vinden mij waarschijnlijk toch al een muggenzifter. Je maakte de fout echter expres, dus mocht ik het rode potlood hanteren.

Er wordt naar uit gekeken
En omdat je ons vroeg te zoeken naar taalfouten, zet ik deze er ook bij. ‘Uitkijken naar’ betekent verlangend op iets wachten. Het voltooid deelwoord van uitkijken is volgens mij uitgekeken. Dus zonder spatie tussen ‘uit’ en ‘gekeken’.

Oei, nu moet ik voortaan wel op mijn tellen passen. Iedere reactie van mij zal door Kate met argusogen worden bekeken. Bij iedere taalfout (en ja, die maak ik af en toe) zal Kate het rietje of de plak hanteren.
 

Kate

PCF Ambassadrice
Medewerker
#57
Nee hoor, ik vind je echt geen muggenzifter! En je hebt de fout gevonden. Maar het grappige is dat, doordat ik het allemaal nog eens uitzoek, ik er zelf ook weer veel van leer.Want je wordt slordig en je denkt vaak: nou, het zal wel goed zijn, en zo niet: jammer dan. Ja, daar betrap ik me wel op! Maar het rietje of de plak, dat gaat me iets te ver. Een digitaal rietje is toch niet hetzelfde als een echt exemplaar! Kijk, dat is andere koek!

En inderdaad is het uitgekeken, zonder spatie. Ik denk dat dit onderwerp spatie/afbreekstreepje ook nog wel aan de orde zal komen. Tenminste, als ik nog zo lang door ga, want op den duur wordt het, zelfs voor Off Topic, wel een lang verhaal! Pfffff! Ik kan er het land wel mee in! Maar de Top 13 van de taalfouten maak ik in elk geval nog af, hoor. En in de laatste aflevering zal ik bij jullie allen ter biecht gaan!!

Maar.......... is er niemand die eens een ander onderwerp ter lering ende vermaak wil aandragen?
 

porrelaar

Bekend gezicht
#58
Een ander onderwerp? Over taal zijn we nog lang niet uitgesproken, volgens mij.
Je had het al over het verschil tussen hen en hun, maar 'hun' als onderwerp van een zin is nog niet aan bod gekomen: 'Hun liggen nog op bed.' Waarbij hun zij betekent.
Je hoort het voornamelijk in spreektaal. In geschreven taal wordt het gebruik van hun als zij nog afgekeurd, maar als dit gebruik zich doorzet, dan zou het over 10, 20 of 50 jaar misschien wel algemeen aanvaard Nederlands kunnen worden. Zie ook: hun hebben / zij hebben | Genootschap Onze Taal

En over aan elkaar schrijven of los van elkaar schrijven, wat dacht je van de volgende twee zinnen:
1. Piet is ervan afgevallen.
2. Piet is er vanaf gevallen.

Naar mijn idee (ik volg hier mijn taalgevoel) is de betekenis van die twee zinnen verschillend, enkel en alleen doordat je bepaalde woorden aan elkaar of juist los schrijft.
De betekenis van zin 1 zou dan zijn: Piet heeft iets gedaan (een streng dieet gevolgd of een marathon gelopen), waardoor zijn gewicht is verminderd.
De betekenis van zin 2 zou dan zijn dat Piet mogelijk onvoorzichtig is geweest en daardoor van het dak of van zijn fiets is gevallen.

Klopt mijn taalgevoel hier of mankeert er toch wat aan, Kate? Ik geef toe dat ik er soms moeite mee heb om te bepalen of sommige woorden aan elkaar of juist los van elkaar geschreven moeten worden.
 

Kate

PCF Ambassadrice
Medewerker
#59
Ja Porrelaar, het is je eigen schuld! Ik zie hierboven mijn opvolger voor dit topic! Want er mankeert niets aan jouw taalgevoel!
Ik ben het helemaal eens met jouw uitleg en toen ik gisteravond in bed lag en over de dag nadacht, wist ik wat ik het forum ook niet ga onthouden: 'Zullie zeggen dat hullie het gedaan hebben !' In Amsterdam heel gewoon!

Ik zie het: er is nog werk aan de winkel voor me en stoppen is er pas bij, als jij het spreekwoordelijke stokje gaat overnemen. Of ben je nog niet zo ver? Maar je bent vast verbaasd als je straks, na het laatste taaldeel, mijn biecht leest!!
 

porrelaar

Bekend gezicht
#60
Jouw biecht? Ik kan jou de biecht niet afnemen. Ben wel katholiek opgevoed, maar heb het geloof laten varen. Op de middelbare school had ik in de tweede klas slechts 1 onvoldoende op mijn rapport: een 5 voor godsdienstleer.
Nu had mijn vader altijd gezegd: "Je mag naar de middelbare school, maar als je een keer blijft zitten, dan ga je van school af en ga je maar in het land werken!" (Als landarbeider dus...)
Die onvoldoende, daar wilde mijn vader natuurlijk het fijne van weten, dus ging hij naar de ouderavond en daar zocht hij de godsdienstleraar (een pater Franciscaan) op. Die moest even nadenken wie ik ook al weer was: "Is dat die jongen die zo ongelooflijk ongeïnteresseerd kan zitten kijken?" vroeg hij. Ja, dacht mijn vader, dat kon zijn zoon wel zijn...
 
Bovenaan Onderaan